Przejdź do wersji zoptymalizowanej dla osób niewidzących i słabowidzących
Przejdź do wyszukiwarki
Przejdź do menu górnego
Przejdź do treści głównej
Przejdź do menu prawego
Przejdź do mapy serwisu
Przejdź do stopki

Historia gminy Lipiny

 

Powstanie i pierwsze lata Gminy Lipiny

W lutym 1945 roku w wyniku operacji Wiślano - Odrzańskiej oddziały radzieckiego 1 Frontu Ukraińskiego pod wodzą marszałka Iwana Koniewa zdobyły tereny dzisiejszej gminy Nowa Sól. Po przejściu frontu na ziemie te została wprowadzona polska administracja. Z ziem dzisiejszej gminy leżących po lewej stronie Odry utworzono Gminę Lipiny. Pierwsza administracja miała za zadanie przejąć te ziemie oraz doprowadzić do osiedlenia się jak największej liczby polskich osadników. Zadecydowano również, że władza na tych terenach do 1950 roku będzie pochodziła z nominacji a nie z wyboru. Już w 1945 roku dokonano nominacji pierwszej Rady Gminy, wybór nastąpił z klucza partyjnego. Liczyła ona szesnastu członków, w tym: ośmiu należało do Polskiej Partii Robotniczej (PPR), pięciu do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), trzech do Stronnictwa Ludowego (SL). Rada na Wójta Gminy wybrała liczącego 66 lat Stanisława Gorgola. Przybył on w jednej z czołowych grup osadników we wrześniu 1945 roku, pochodził z Warszawy, z zawodu był terakociarzem. Po przybyciu na ziemie odzyskane postanowił zostać rolnikiem. Wybór ten nie był trafny w pierwszych miesiącach 1946 roku nastąpiła zmiana na tym stanowisku, wójtem został liczący 46 lat Albin Jaworski. Dzisiaj trudno jest znaleźć przyczyny, dlaczego z funkcji wójta odwołano, lub zrezygnował, Stanisław Gorgol. Sprawował on nadal urząd radnego. Albin Jaworski pochodził z Borszczowa, początkowo zameldował się w Przyborowie, gdy został wybrany wójtem, przeniósł się do Lipin. Sprawował on urząd wójta do października 1949 roku. Drugiego października 1949 roku na sesji Rady Gminy został wybrany wójtem Józef Kucofaj. Liczył on 25 lat, w 1947 roku przybył z Trzebiatowa po rozformowaniu 1 Warszawskiej Brygady Kawalerii gdzie służył w 2 pułku ułanów. Mimo wyboru przez radnych sprzeciwił się temu starosta, który przewidział dla niego inną funkcję w starostwie. W jego miejsce wójtem został Wojciech Garbacz, który przybył z Kuskowa pow. Kościan w sierpniu 1945r.

Na jesieni 1945 roku Gmina obejmowała ogółem 6037 ha. W okresie tym dużym problemem stawał się brak ludności, zwłaszcza narodowości polskiej, na całym obszarze Gminy zameldowanych było wówczas zaledwie 1800 Polaków i 350 Niemców. Gmina liczyła osiem gromad tj. Lipiny, Przyborów, Przyrzecze (tak w latach powojennych nazywano Stany), Buków (dzisiaj Buczków), Kochanowo Wielkie (dzisiaj Lubięcin), Kochanowo Małe (dzisiaj Chełmek), Dębów (dzisiaj Dąbrowno), Jeziorna. Niewielka była liczba zakładów przemysłowych, w których mogli znaleźć miejsce pracy przybywający osadnicy. Były to: trzy młyny motorowe, dziewięć wiatraków, trzy tartaki oraz jedna gorzelnia.
Równie dużym problemem było reaktywowanie oświaty. Na terenie gminy znajdowały się budynki szkół poniemieckich, w których najłatwiej było zorganizować szkoły. Wśród przybywających osadników znalazło się kilku nauczycieli, którzy zgodzili się podjąć trud nauki. Z dniem 1 września uruchomiono trzy szkoły. Były to szkoły czteroklasowe ulokowane w miejscowościach: Lipiny, Przyborów i Lubięcin. Do tych trzech szkół uczęszczało według danych urzędowych 183 dzieci. W wieku szkolnym znajdowało się jeszcze 149 dzieci, które nie realizowały obowiązku szkolnego. Do tej liczb należałoby doliczyć młodzież, która wiekowo do szkoły nie była wliczana, zaś z powodu wojny żadnej szkoły nie ukończyła. Dużym problemem był analfabetyzm wśród ludności dorosłej, zwłaszcza z województw wschodnich. Na terenie gminy znajdowały się również trzy szkoły nieczynne.

Jeszcze gorzej wyglądała sytuacja ze służbą zdrowia. Na terenie gminy nie było lekarza ani żadnego punktu aptecznego. Zameldowane były dwie akuszerki, które stanowiły jedyną pomoc medyczną. Trudniejsze przypadki leczone były w pobliskiej Nowej Soli.
Od początku istnienia Gminy funkcjonował posterunek Milicji Obywatelskiej w Lipinach.
Dnia 1 września 1945 roku (datę tą można uznać za początek funkcjonowania Gminy) zostały Gminie przekazane następujące nieruchomości:

  • Budynek Zarządu Gminy Lipiny oraz przyległa szopa;
  • Budynek szkolny w Lipinach wraz z szopą;
  • Dom Ludowy w Lipinach;
  • Budynek szkolny Kochanowo Wielkie;
  • Budynek szkolny w Kochanowie Małym;
  • Remiza strażacka w Kochanowie Małym;
  • Budynek szkolny w Dąbrownie;
  • Budynek szkolny w Przyborowie;
  • Dom Ludowy w Przyborowie;
  • Remiza strażacka w Przyborowie;
  • Budynek szkolny w Przyrzeczu;
  • Remiza strażacka w Przyrzeczu.

Przełom lat 1945/1946 charakteryzował się ciągłym napływem osadników, oraz ciężką pracą w zagospodarowywaniu tych ziem. Okres ten przypada na formowanie od podstaw administracji samorządowej. Proces napływu osadników oraz związanej z tym migracji obserwować można jeszcze przez kilka następnych lat.

Graczyk Piotr

Alicja Kostrzewska
  • Lubuski Urząd Wojewódzki
  • Powiat Nowosolski
  • Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego
  • Euroregion Sprewa Nysa Bóbr
  • Powiatowy Urząd Pracy w Nowej Soli
  • Monitor Polski
  • Dziennik Ustaw
  • Lubelskie
  • Kraina Lasów i Jezior
  • Eko-przyszłość
  • Gminny Portal Mapowy
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG 2.0 AA
projekt i hosting: INTERmedi@ | zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x